Transitie instrument: Momentum. De kracht van het nu

Vliegwiel als illustratie voor momentum

De kracht van het nu zit in het momentum. In de fysica wordt in het Nederlands het momentum ook wel impuls genoemd, waarbij als er geen tegenkrachten zijn een bewegend object blijft bewegen. Een vliegwiel is een voorbeeld waarin een momentum een grote rol speelt. Het kost energie om een vliegwiel op gang te krijgen, maar eenmaal in beweging is ie bijna niet te stoppen.

In de handleiding voor patronen Transition Towns is het momentum* transitie instrument nummer 3f. In deze handleiding van het Transition network wordt dan ook de vraag gesteld hoe het momentum in een transitie initiatief te behouden, hoe het initiatief, het moment, als het ware ‘draaiende’ te houden.

Eckhart Tolle met zijn boek “De kracht van het nu” spreekt ook vaak over het “moment”. Net als bij een vliegwiel moet je eigenlijk niet bezorgd zijn over tijd, maar over tegenkrachten, en meestal komen die van de mens zelf. Het vliegwiel wordt vooral afgeremd door luchtweerstand. Het nut van een vliegwiel is dat, eenmaal op gang, je er energie kan van aftappen, en dit vertraagt het vliegwiel uiteraard ook. Toegepast op de mens, is het dus verstandig om gebruik te maken van het moment, het nu, om deze te benutten om energie vanuit dit moment te gebruiken. Je zal dit ervaren op het moment dat je arbeid gaat verrichten, dat het op gang komen energie kost, maar het stoppen ook, vandaar dat je meestal ervoor kiest eerst iets af te maken.

Bij TransionTown initiatieven idem dito. Als er eenmaal beweging komt in de zaak is deze niet te stoppen, maar eenmaal vertraagt, kost het weer energie deze op gang te brengen. Het is dus zaak te proberen het momentum te behouden. Dit kan bijvoorbeeld door een divers aanbod te hebben van activiteiten en open te staan voor nieuwe mensen waardoor het enthousiasme en de creativiteit hoog blijven.

Een andere dimensie in het momentum

Er is nog een dimensie aan het momentum. Dat is de dimensie van de transitie naar relativiteit. In de fysica is dit een principe. Vanuit de klassieke natuurkunde is voor iedere waarnemer het momentum gelijk, echter niet zo voor de relativiteitstheorie. Op het moment dat een object vanuit het standpunt van een waarnemer een gedeelte van de lichtsnelheid gaat bereiken, dit wordt het relativistische impuls genoemd, wordt het momentum buitengewoon vergroot doordat de relatieve massa van het object toeneemt. Dit is natuurkunde, maar wel een universeel principe. Ons brein en lichaam dat vol is met deeltjes en energieën is dus zeer onderhevig aan dit principe.

Toegepast op de transitie praktijk is dit heel eenvoudig voor te stellen. Menselijke percepties verschillen enorm. Voor de één kan een initiatief, een momentum, traag zijn, terwijl een ander dit helemaal anders ervaart. Ieder initiatief begint met een idee en afhankelijk van de energie van dit idee kan dit uiteindelijk omgezet worden in werkelijke energie, dit is een kracht van de mens.

Zorgvuldig en mensgericht

Als initiatief kun je een momentum opbouwen. Pas er echter op dat dit momentum niet ten koste gaat van zorgvuldigheid en mensgerichtheid. Als een project groot wordt, kan het gemakkelijker zijn dingen over het hoofd te zien. Het kan zijn dat er een stap in het proces wordt voorbijgezien. Het kan zijn dat taken niet zijn uitgevoerd. Of bepaalde wettelijke bepalingen kunnen voorbijgezien worden. Als een project groot wordt is ook het gevaar dat het project belangrijker lijkt te worden dan de mensen die eraan meewerken. Dit gaat in tegen alle idealen achter transitie. Houd dus rekening met gevoelens van degene die meewerken. Als je je zin doordrijft, zou het kunnen lijken dat het project voorspoedig gaat, maar ondertussen verlies je momentum omdat mensen het project niet meer van harte ondersteunen. De transitie is begonnen omdat het systeem faalt en de mens is voorbijgezien. Laat dit niet gebeuren met uw project.

Houd precieze afstand tot mensen

Niet alle mensen zijn gelijk. Sommige mensen worden tot elkaar aangetrokken en kunnen dicht bij elkaar zijn. Met andere mensen merk je dat als je de afstand iets groter laat tot elkaar je net iets beter met elkaar op kunt schieten. Voor een ieder is het dus verstandig te bepalen wat precies de juiste afstand tot een ander is. Hiermee werkt het gezamenlijke momentum optimaal.

* Zie Momentum. Patterns. Transition network. Deze link is verwijderd.