Hoe erg is de kernramp in Fukushima? Is kernenergie de toekomst?

Er is een kernramp in Fukushima, Japan, ontstaan na de aardbeving en de daarna ontstane tsunami op 11 maart. De omvang en de afloop ervan is nog niet duidelijk. 9 Maanden na de ramp (19 dec. 2011) heeft premier Yoshihiko Noda van Japan verklaart dat de kerncentrale onder controle is, dit betekent dat er geen spoontane nucleaire reacties meer kunnen optreden.

Eerst werd de ramp door de Japanse autoriteiten ingedeeld op niveau 5 naar de INES schaal, andere autoriteiten vermedlden een niveau van 6, niveau 7 dreigde wellicht. Pas op 12 april werd erkent dat de ramp inderdaad een 7 is. Een IAEA-chef (van het Internationaal Atoomenergieagentschap) noemde situatie in de kerncentrale zeer ernstig. Een ramp groter dan Tjernobyl was zelfs niet uit te sluiten (1). Dit werd op 14 maart nog in alle toonaarden ontkent (2). Het grote verschil was wel dat de ramp geleidelijker plaatsvond zodat mensen nog konden evacueren.

De kerncentrale Fukushima I is nog niet volledig onder controle, waarbij reactor 3 de gevaarlijkste potentie heeft omdat deze plutonium bevat. Plutonium behoort tot de gevaarlijkste en giftigste stoffen ter wereld. 1 microgram plutonium is een overdosis, 600 gram kan de hele wereldbevolking een overdosis geven (3).

Niet alleen vanwege de giftigheid zelf maar vooral omdat verschillende isotopen plutonium (hetzelfde aantal protonen, verschillend aantal neutronen) een zeer lange halfwaarde tijd kennen, tot wel duizenden jaren, blijven sommige isotopen plutonium dus lang radioactief. Deze isotopen zenden daarbij de gevaarlijke gamma straling uit en vervallen tot andere radioactieve elementen. Een te hoge concentratie van plutonium kan allerlei kettingreacties tot gevolg hebben.

Omdat plutonium een zwaar metaal is heeft het de neiging vertikaal te bewegen, dus naar beneden. Hierdoor zijn diepten, bijvoorbeeld in oceanen niet veilig voor plutonium. Tot op een gemiddelde van 200 km. van de kust is de oceaan bij Japan vrij ondiep, maar daarna zijn er diepten tot meer dan 6000 meter (4). Maar op lange termijn zullen door de complexiteit van het ecosysteem ook horizontale bewegingen optreden. Sinds het gebruik van kernenergie door de mens is het plutonium niveau in de oceanen gestegen. Elke ramp in de wereld zal bijdragen tot accumulatie van plutonium in de oceanen. Het zelfde geldt overigens voor de atmosfeer (5).
Dit is wellicht daarom de belangrijkste reden om de huidige vorm van kernenergie (kernsplitsing) waarbij plutonium gevormd of gebruikt wordt zo snel mogelijk af te schaffen. Om toekomstige generaties te behoeden voor de onverantwoordelijkheid van de onze, is het risico te groot door te gaan met het bouwen van nieuwe centrales. Het is beter grote risico’s te vermijden door geen centrales meer te bouwen waarbij plutonium of andere elementen met een lange halfwaardetijd gevormd worden. Elke beslissing ten behoeve van zo’n kerncentrale bevat het risico dat een sciencefiction scenario waarbij de aarde één radioactieve zone zal zijn, een stapje dichterbij. Niemand kan enige garantie geven dat zodra deze techniek gebruikt wordt een ramp voorkomen wordt. Een ‘stresstest’  en aanpassingen verkleinen wellicht het risico, meer kerncentrales vergroten weer het risico.

In Borssele is een kerncentrale die 20 jaar na de watersnoodramp in 1953 is gebouwd. De ramp trof vooral Zeeland. Er zijn plannen om daar een kerncentrale bij te bouwen. Allereerst zullen er stresstests komen. Bent u ook zo benieuwd of de kerncentrale waterdicht is? Want Nederland bevindt zich gemiddeld onder het zeeniveau en deze steigt alleen maar volgens klimaatwetenschappers. Een serieuze overweging voor de politiek om nog eens na te denken voor een definitieve vergunning wordt afgegeven.

Rutte over de stresstests: “De Nederlandse regering zal nooit ooit maar een millimeter risico lopen met de Nederlandse gezondheid” (NOS journaal 25 en 26 maart 2011). De kerncentrale gebruikt U-235, een uranium isotoop met een halfwaardetijd van 700 miljoen jaar. Er is een vergunning aangevraagd voor het gebruik van MOX (mengoxide) waarin gebruik gemaakt wordt van plutonium (6). Hoezo geen millimeter risico, bedoelt de minister-president niet: ‘maar wel wat kilo’tjes uranium en plutonium’ ? Waarom valt Borssele dan onder het Brzo, Besluit risico’s zware ongevallen (7)?

De groenen roepen al jaren dat kernenergie beperkt moet worden. Zal deze ramp de politiek doen ontwaken en doen beseffen dat kernenergie wellicht niet het antwoord biedt op het dreigende energieprobleem? En dat een beslissing om kernenergie te bevorderen een last voor het nageslacht en een nieuwe verslaving aan kernenergie zal opleveren? Hoe kan een transitie in kernenergie plaatsvinden? De toekomst zal het antwoord geven.

Zie: Demonstratie en petitie kernenergie
Tegenstanders kernenergie toegenomen sinds kernramp Fukushima

Lees ook het Rotterdam EnergieTransitie Plan over de eerste stappen die in Rotterdam gezet worden en kunnen worden. In Japan is het vertrouwen in moderne technologie ernstig geschaad, lees in dit plan over techniek en technocratie.

Frits

Bronnen
(1) http://www.nu.nl/algemeen/2469899/iaea-chef-noemt-situatie-kerncentrale-zeer-ernstig.html, zie ook geluidsfragmenten
(2) http://www.nu.nl/buitenland/2468281/fukushima-wordt-geen-nieuw-tsjernobyl.html
(3) http://www.ccnr.org/max_plute_aecb.html
(4) http://www.gdrc.org/oceans/un-seahorse/ocean.html
(5) http://wwwsoc.nii.ac.jp/jnrs/paper/JN101/jn10104.pdf
(6) http://www.recyclenbijepz.nl/pagina/feiten/welke-splijtstoffen-gebruikt-epz.php
(7) http://provincie.zeeland.nl/veiligheid/risicokaart/risicoprofiel