Aanleidingen Transition Towns

Er zijn een groot aantal problemen die zich op verschillende niveaus in onze samenleving met een dringende vraag om aandacht vragen: klimaatverandering, ontwrichtingen in bijna ieder denkbaar ecosysteem, massaal uitsterven van diersoorten, een onzekere energiebasis, voedseltekorten, overbevolking, financiële instabiliteit, sociale onthechting enzovoort. Symptomen van deze problemen zijn lange tijd als incidenteel gezien en gepresenteerd, maar dieper gaande structurele patronen beginnen zich steeds duidelijker af te tekenen.
De huidige inrichting van de samenleving heeft dermate desastreuze gevolgen en bijwerkingen dat een andere richting gewenst, zo niet noodzakelijk, is. Voordat een andere richting ingeslagen kan worden is het belangrijk om een zekere mate van inzicht te hebben in de huidige situatie en om visies te ontwikkelen voor de toekomst.

Wat betreft de huidige situatie springt het meest in het oog dat economisch belang hoger lijkt te zijn aangeschreven dan de planeet Aarde zelf. Dit gecombineerd met het feit dat het economisch stelsel gebaseerd is op door consumptie gedreven groei levert een situatie op waarin oneindige expansie wordt nagestreefd in een begrensde wereld. Je hoeft geen nazaat van Einstein te zijn om je te realiseren dat dat uiteindelijk problemen op gaat leveren.

Voor groei en ontwikkeling is energie nodig, wat gezien kan worden als een van de meest basale wetten van deze aardbol. Met name door een schijnbaar onuitputtelijke energiesubsidie in de vorm van lang geleden gevormde fossiele brandstoffen is de (Westerse) samenleving tot onvoorstelbare hoogten getild wat betreft schaal, complexiteit en technologieën. Door de constante toevoer van goedkope energie is het mogelijk om ook andere grondstoffen in hoog tempo te mijnen, materialen over lange afstanden te vervoeren, voedselproductie te verhogen door intensief gebruik van pesticiden en kunstmest, energie-intensieve industrie te handhaven enz. Op deze en nog vele andere vlakken zal een kink in de kabel van de energievoorziening hoogstwaarschijnlijk snel laten zien dat onze samenleving sterk afhankelijk van goedkope energie en kwetsbaar is.

Deze zwakke uitgangspositie wat betreft de voorziening in onze primaire levensbehoeften en het feit dat de aarde aan alle kanten gebukt gaat onder de last die wij op haar leggen zijn beiden meer dan genoeg reden om een andere richting in te slaan.

Gelukkig is het niet zo dat de goedkope energie alleen maar nadelen met zich heeft meegebracht, sterker nog, veel technologieën en organisatievormen die zijn ontstaan in het vrije energie tijdperk kunnen zeer waardevol blijken als ze vanuit een nieuwe, betere grondgedachte worden ingezet. We hoeven dus niet de huidige manier van leven als integraal pakket op te pakken en weg te gooien. We kunnen er juist ons voordeel mee doen.

Wat is dan de visie van Transition Towns voor een gezonde toekomst? Als eerste kunnen we onze medewerking aan de huidige manier van leven zoveel mogelijk stopzetten door onze eigen consumptiepatronen grondig te herevalueren. Iedere keer dat we op maatschappij- en milieuontwrichtende wijze geproduceerde producten consumeren keuren we impliciet die manier van produceren goed. Verder kunnen we ons inzetten om de negatieve effecten van de huidige kijk op de wereld zoveel mogelijk tegen te gaan door acties, protesten en vreedzame non-coöperatie.
Maar behalve dit reduceren van het negatieve is het belangrijk dat we aan de slag gaan met het opbouwen van het positieve. Een van de belangrijkste stappen daarin is het opbouwen van een meer veerkrachtige, lokale economie waarbinnen de uitstoot van CO2 drastisch wordt verminderd en de productie van voedsel, energie en materialen meer wordt geïntegreerd in de natuurlijke cyclussen van de natuur. Op die manier werken we samen met de natuur in plaats van ertegenin. Ook kan het terugbrengen van de directe omgeving tot een meer menselijke schaal positieve gevolgen hebben voor het gevoel van welzijn in de omgeving.